Misstand met maatschappelijk belang

29 april 2024 Het Huis voor de Klokkenluiders geeft meer richting

De Wet Bescherming Klokkenluiders (Wbk) heeft betrekking op misstanden zoals gedefinieerd in die wet. Het betreft een schending of een gevaar voor schending van het Unierecht of een handeling of nalatigheid waarbij het maatschappelijk belang in het geding is.

Wanneer is het maatschappelijk belang in het geding? Volgens de Wbk wordt het maatschappelijk belang geraakt, wanneer de misstand niet enkel persoonlijke belangen raakt en dus boven een persoonlijk conflict uitstijgt. Daarnaast moet er sprake zijn van een patroon of structureel karakter óf is de handeling of nalatigheid ernstig of omvangrijk. Dat is voor verschillende interpretatie vatbaar.

Het Huis voor de Klokkenluiders heeft een aantal fictieve voorbeelden gepubliceerd waarin feiten en omstandigheden worden genoemd die – naast de bovengenoemde wettelijke criteria - betrokken worden bij de beoordeling of een maatschappelijk belang aan de orde is. Uit die voorbeelden kunnen de volgende criteria gehaald worden, waarbij er niet 1 punt doorslaggevend is:

• Hoeveel mensen worden geraakt door de vermoedelijke misstand?
• Omvang en duur van de misstand
• Wat is de positie of functie van de betrokkenen (afhankelijkheidspositie)?
• Zijn die mensen extra kwetsbaar?
• Is er al een melding geweest en hoe is de directie daar mee omgegaan?
• Wat is er te zeggen over de omvang en duur van de gemelde misstand?
• Wat is de aard van de organisatie waarin de gemelde misstand zich afspeelt?
• Wat is de functie(s) van de persoon die de vermoede misstand heeft gepleegd?
• Wat is de omvang van de (mogelijke) schade?
• Is er wellicht maatschappelijke onrust te verwachten?