Wetsvoorstel tot verplichtstelling vertrouwenspersoon

20 februari 2024 De vertrouwenspersoon is bijna wettelijk verplicht

Wetsvoorstel tot Verplichtstelling Vertrouwenspersoon

In mei 2023 is een wetsvoorstel tot verplichtstelling van een vertrouwenspersoon aangenomen in de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel is bij de Eerste Kamer. De verwachting is dat dit in de Eerste Kamer verder wordt behandeld medio dit jaar. Het doel van het wetsvoorstel is om meer werknemers een wettelijk recht op toegang tot een vertrouwenspersoon te geven en om de positie van de vertrouwenspersoon in de organisatie te versterken. Met het wetsvoorstel wordt beoogd terugdringen van ongewenst gedrag op de werkvloer en het creëren van een veilige werkomgeving voor werknemers.

Indien het wetsvoorstel wordt aangenomen dat wordt een nieuw artikel toegevoegd aan de Arbeidsomstandighedenwet.
Daarin wordt het volgende geregeld:

Een werkgever met 10 of meer werknemers moet een vertrouwenspersoon aanstellen. Dit kan een interne of externe vertrouwenspersoon zijn.
Een werknemer die in de arbeidssituatie wordt geconfronteerd met ongewenste omgangsvormen, zoals discriminatie, intimidatie, seksuele intimidatie, agressie, geweld of pesten, moet zich kunnen wenden tot die vertrouwenspersoon.
De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft instemmingsrecht (artikel 27 WOR) over de keuze en de positionering van de vertrouwenspersoon alsmede de verlenging en beëindiging van de aanstelling. Zie ook Checklist (Her)benoeming Vertrouwenspersoon.
De basistaken van de vertrouwenspersoon zijn:
- Het opvangen, begeleiden en adviseren van een werknemer en eventueel doorverwijzen naar een professionele hulpverlener;
- Het gevraagd en ongevraagd adviseren van de werkgever, ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging over ongewenste omgangsvormen (signaleren van knelpunten en preventie-mogelijkheden);
- Het geven van voorlichting over ongewenste omgangsvormen en informatie over de functie van vertrouwenspersoon en de bereikbaarheid;
- Het jaarlijks uitbrengen van een verslag van bevindingen aan de werkgever, ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging.

Het voorstel voor de nieuwe wet regelt verder onder meer dat:

De vertrouwenspersoon een geheimhoudingsplicht heeft;
De werkgever de onafhankelijke positie van de vertrouwenspersoon moet waarborgen;
De vertrouwenspersoon moet beschikken over deskundigheid en ervaring en faciliteiten moet hebben om het werk te kunnen uitvoeren.

Geheimhoudingsplicht

Op dit moment is er geen wettelijke geheimhoudingsplicht voor de vertrouwenspersoon. Als het wetsvoorstel van kracht wordt is de wettelijke geheimhouding wel geregeld. Dat betekent dat de vertrouwenspersoon altijd vertrouwelijk moet omgaan met de informatie van die wordt toevertrouwd. Deze geheimhouding is niet ongelimiteerd, er geldt namelijk niet het zogeheten verschoningsrecht. Dat betekent dat de geheimhoudingsplicht vervalt als hij of zij informatie moet verstrekken bij juridische procedures. Ook kan de geheimhoudingsplicht vervallen op grond van wettelijke bepalingen (bijv. strafrechtelijke aangifteplicht, misdrijven).

Arbo wet

Ook als het wetsvoorstel niet zou doorgaan, dan is het toch goed te overwegen een vertrouwenspersoon aan te stellen. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers namelijk al beleid te voeren tot het tegengaan van psychosociale arbeidsbelasting (PSA), gericht op preventie en op de afhandeling van meldingen en klachten. Onder PSA wordt in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verstaan factoren, discriminatie, seksuele intimidatie, agressie, geweld, pesten en werkdruk die in de arbeidssituatie stress teweeg brengen.

Een werkgever is verplicht om de PSA-risico’s in kaart te brengen; dat gebeurt in een zogenaamde Risico Inventarisatie en evaluatie (RIE).
Op basis van de RIE moet een werkgever een plan van aanpak vaststellen ter voorkoming van PSA.

Het aanstellen van een vertrouwenspersoon wordt gezien als een passend onderdeel van een plan van aanpak. Ook de Arbeidsinspectie ziet een vertrouwenspersoon als een adequaat instrument van het PSA-beleid.

Advies

De advocaten van WERK hebben specialistische kennis als het gaat om gedragscode, klokkenluidersregeling, klachtenregeling, meldproces en afhandeling van klachten op het vlak van sociale veiligheid en misstanden.